O potrzebie realizacji projektu zadecydował brak danych jakościowych (przyczynowych) w Wielkopolsce, dotyczących społeczno-zawodowej sytuacji kobiet. Z Krajowego Programu Działań na rzecz Kobiet na lata 2003-2005 wynika, iż badania statystyczne (prowadzone m.in. przez GUS) nie dostarczają pełnych informacji w zakresie roli i funkcjonowania kobiet w życiu społecznym i zawodowym, a tym samym nie wskazują skutecznych kierunków rozwiązań istniejących problemów, dysproporcji i wykluczeń. Jedynymi dostępnymi danymi, opisującymi specyfikę społeczno-zawodową kobiet z obszaru objętego projektem, są dane statystyczne, uzyskane drogą badań ilościowych. Z wielu raportów i opracowań wynika, że badania ilościowe pociągają za sobą szereg ograniczeń, m.in.: brak szerszego kontekstu badanych zjawisk (oderwanie zjawisk od tła, którego stanowią część składową), nieprecyzyjne określenie badanego zjawiska, niedosyt interpretacji wyników badań.
Badania ilościowe odpowiadają na wąsko zakrojony zakres pytań: ile, jak wielu, na jakim obszarze, etc.w przeciwieństwie do badań jakościowych, koncentrujących się na uzyskaniu odpowiedzi na pyt. jak, w jaki sposób, dlaczego, co pozwala na dotarcie do szczegółów złożonych zjawisk i umożliwia zrozumienie nieznanych dotąd zjawisk. Naszym zamiarem nie jest umniejszanie znaczenia badań statystycznych, ale podkreślenie konieczności uzupełnienia ich o aspekt jakościowy. Badanie etiologii sukcesu lub niepowodzenia społeczno-zawodowego kobiet o zróżnicowanym statusie społecznym, nie jest mierzalne statystycznie, dlatego też uzasadniony wydaje się wybór jakościowego charakteru badań. Z raportu o Celowości Badań Jakościowych wynika, że badania jakościowe (motywacyjne) cechują się podmiotowym podejściem i dotyczą czynników trudno wymiernych a także, co najważniejsze pozwalają bardzo szczegółowo odtwarzać stereotypy, wzory myślenia, oceniania lub reagowania, nieuświadomione motywy i przyzwyczajenia. Podkreślamy, że w najważniejszych raportach dla Wielkopolski, nie znajduje się wyczerpującej analizy przyczynowo- skutkowej badanego zjawiska.
Uzasadnieniem realizacji projektu jest więc potrzeba:
- dokonania wnikliwej diagnozy i analizy sytuacji społeczno-zawodowej kobiet,
- lobbing i promocja uzyskanych jakościowych wyników badań, które będą mogły być wykorzystane przez szeroką rzeszę odbiorców, m.in przez publiczne służby zatrudnienia (na podstawie wyników badań mogą kreować politykę aktywnych metod przeciwdziałania dyskryminacji i bezrobociu wśród kobiet), uczelnie wyższe (w swych programach nauczania winny akcentować te elementy, które podnoszą znaczenie roli kobiety, dostosowując ją do potrzeb życia i pracy) itd., instytucje szkoleniowe (będą mogły dostosować swoją ofertę szkoleniową do wyników badań). Wypracowane wyniki tych badań zwiększą więc świadomość społeczeństwa w zakresie równości szans kobiet i mężczyzn oraz w zakresie społeczno-zawodowych wyzwań kobiet i wpłyną na obniżenie stopnia dyskryminacji.
Planowane formy realizacji projektu przyczynią się do:
- podniesienia świadomości kobiet, pracodawców i pracowników instytucji rynku pracy w zakresie równości szans kobiet i mężczyzn i przełamywania stereotypowego pojmowania statusu kobiety
- podniesienia świadomości kobiet (w tym świadomości ekonomicznej), w zakresie możliwości podjęcia aktywności zawodowej
- promowania modelu równego dzielenia opieki nad dzieckiem i osobami zależnymi pomiędzy kobietę i mężczyznę
- zintegrowania planowanych na poziomie województwa działań na rzecz poprawy sytuacji kobiet na rynku pracy
- uświadomienia (np. pracodawcom, mediom, organizacjom pozarządowym) korzyści płynących z zaangażowania się w działania na rzecz kobiet
- przybliżenie kobietom oraz innym podmiotom i instytucjom tematyki "kobiecej" i związanych z tym bezpośredniech i pośrednich zależności występujących na rynku pracy
- udostępniane dane przyczynią się do stworzenia "kręgosłupa" merytorycznego do szkoleń, publikacji, konferencji, programów radiowych i telewizyjnych oraz portali internetowych.
Proponowane formy realizacji projektu obejmą:
- opracowanie metodologii kompleksowych analiz i badań z zakresu uczestnictwa kobiet w życiu zawodowym i społecznym,
- zarówno w kontekście problemu równości/nierówności (z mężczyznami), jak i przyczyn (samo)wykluczania kobiet,
- udostępnienie wyników przeprowadzanych badań z w/w zakresu w formie publikacji, konferencji, audycji itp.,
- szeroko zakrojone działania informacyjno-promocyjne mające na celu podniesienie świadomości społeczeństwa ( w szczególności kobiet i pracodawców) w zakresie równości szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy,
- rozpowszechnienie dobrych praktyk aktywizacji zawodowej zastosowanych w Polsce w formie publikacji,
- opracowanie powszechnie dostępnego portalu internetowego w którym umieszczone zostaną wyniki prowadzonych w ramach projektu badań i analiz. \
Realizowane w ramach projektu działania mają charakter regionalny i obejmują obszar wybranych 6 powiatów woj. wielkopolskiego.
Do grup kobiet objętych działaniami projektu zaliczamy te, które są:
- samotne pracujące;
- samotne i jednocześnie wychowujące dziecko;
- zamężne pracujące bezdzietne; -zamężne niepracujące bezdzietne;
- zamężne pracujące i wychowujące dzieci.
Badania obejmą:
- 400 kobiet z 6 powiatów Wielkopolski w tym: 3 powiaty o najwyższej stopie bezrobocia wśród kobiet tj. wągrowiecki, złotowski, słupecki oraz 3 powiaty o najniższej stopie bezrobocia wśród kobiet tj. poznański, kępiński, grodziski, oraz
- 60 pracodawców z w/w 6 powiatów. Każdy z tych powiatów posiada swoją specyfikę społ-ekonomiczną i kulturową, która rzutuje na sytuację kobiet.
Analiza danych zostanie przeprowadzona na następujących poziomach:
- Poziom makrostrukturalny
- Poziom społeczno-kulturowych stereotypów płciowo-rodzajowych – geneza i mechanizmy wykluczania kobiet z sukcesu zawodowego (przez pracodawców)
- Poziom tożsamościowy (świadomość kobiet) – geneza i mechanizmy samowykluczania kobiet z sukcesu zawodowego (aspiracje zawodowe kobiet, wpływ macierzyństwa na karierę zawodową kobiet) Na podstawie dokonanej analizy zostanie określona skuteczność standardowych(wybranych) metod zwiększania aktywności i możliwości zawodowych kobiet.
Celem projektu jest przeprowadzenie analizy sytuacji społ-zawodowej kobiet z Wielkopolski oraz dokonanie promocji wypracowanych wyników. Projekt realizowany będzie w 2 fazach. Pierwsza Faza: przygotowanie narzędzi badawczych i przeprowadzenie badań jakościowych w zakresie m.in. przyczyn sukcesu i niepowodzenia kobiet na rynku pracy, dostępu do rynku pracy, awansu zawodowego, łączenia życia zawod. z rodzinnym. Druga Faza: akcja informacyjno-promocyjna o zasięgu regionalnym w zakresie obejmującym wypracowane w ramach projektu wyniki badań i analiz, skierowana do ogólno pojętej społeczności, pracodawców i pracowników instytucji zatrudniania w celu zwalczania stereotypów w postrzeganiu ról kobiecych i męskich w życiu zawodowym i prywatnym.
Badania obejmą 400 kobiet, 60 pracodawców. Termin realizacji projektu-1,5 roku.
DODATKOWE INFORMACJE
Kobiety bierne zawodowo w Polsce:
1992 – 6 885 000
2004 – 8 492 000, w tym:
4 136 000 w wieku produkcyjnym
1 094 000 z powodu obowiązków rodzinnych
804 000 z powodu choroby, niesprawności
1 267 000 z powodu nauki
(źródło: MINISTERSTWO PRACY)
Kobieta na rynku pracy
Udział procentowy kobiet pracujących do ogółu kobiet w wieku 15-64 lat w wybranych krajach w 1997 r.
- Szwecja 75%
- Stany Zjednoczone 69%
- Wielka Brytania 66%
- Japonia 62%
- Niemcy 60%
- Polska 45%
(źródło: dane OECD, cyt. za "The Economist", July, 1998 oraz dla Polski dane GUS)